Iluzioni optik që mashtron trurin: Si mund të shihni të kuqe dhe blu në një disk vetëm bardhezi?

Një iluzion optik i pazakontë mund ta mashtrojë trurin duke e bërë të perceptojë ngjyra në një disk rrotullues që në të vërtetë është vetëm bardhezi.
Fenomeni, i cili i ka intriguar shkencëtarët prej rreth dy shekujsh, bën që disa njerëz të shohin nuanca si e kuqja, bluja apo ngjyra të tjera, edhe pse ato nuk janë fizikisht të pranishme në figurë.
Shembulli më i njohur është i ashtuquajturi “Benham’s top” – një disk me motive bardhezi, i cili fillimisht ishte krijuar dhe shitur si lodër.
Kur disku qëndron i palëvizur, modeli duket krejtësisht i zakonshëm. Por sapo fillon të rrotullohet, në zona të ndryshme mund të shfaqen harqe me nuanca të zbehta ngjyrash.

“Kur një model i vizatuar vetëm në bardh e zi rrotullohet, njerëzit ndonjëherë perceptojnë ngjyra që në fakt nuk janë të pranishme”, shpjegojnë studiuesit nga Instituti Kombëtar për Biologjinë Bazë në Japoni.
Ky fenomen njihet si “ngjyrë subjektive” dhe ka qenë një nga misteret më intriguese të perceptimit vizual për afërsisht 200 vjet.
Shkencëtarët përdorën inteligjencën artificiale për të zbuluar arsyen
Në një studim të ri, studiuesit u përpoqën të kuptonin më mirë mekanizmin që qëndron pas këtij iluzioni.
Ata i treguan një modeli të inteligjencës artificiale një version bardhezi të “Benham’s top”.
Modeli ishte trajnuar më parë duke parë video nga natyra dhe duke mësuar të parashikonte se çfarë imazhi do të vinte më pas në një sekuencë.
Ajo që ndodhi ishte befasuese.
Edhe pse imazhet hyrëse nuk përmbanin fare informacion për ngjyrat, në pamjet e parashikuara nga inteligjenca artificiale u shfaqën nuanca të zbehta.
Madje, ngjyrat që gjeneroheshin ndryshonin në varësi të ngjyrave të objekteve në lëvizje që ishin përfshirë në videot me të cilat ishte trajnuar modeli.


Sipas studiuesve, kjo sugjeron se lidhja që truri mëson mes lëvizjes dhe ngjyrës mund të jetë një nga faktorët që bëjnë të mundur shfaqjen e ngjyrave në një stimul që në të vërtetë është bardhezi.

Lexo edhe“Aegyo”, trendi korean që po pushton rrjetet sociale: Të rriturit përdorin zë fëmijëror për t’u dukur më të rinj dhe më të ëmbël
Truri mund të jetë duke “parashikuar” atë që do të shohë
Gjetjet sugjerojnë se fenomeni mund të mos krijohet vetëm në retinë, por të lidhet edhe me mënyrën se si truri përpunon dhe parashikon informacionin vizual.
“Studimi sugjeron se ngjyra subjektive mund të mos jetë një fenomen që përfundon vetëm brenda retinës, por mund të lidhet edhe me funksionin e trurit për të parashikuar informacionin e ardhshëm vizual bazuar në përvojën e mëparshme”, shpjeguan studiuesit.
Sipas tyre, përdorimi i inteligjencës artificiale ofron një të dhënë të re për një nga pyetjet klasike të shkencës së shikimit: pse shohim ngjyra në një objekt rrotullues që përmban vetëm të zezën dhe të bardhën?
Përfundimet e studimit, të publikuara në revistën “Scientific Reports”, sugjerojnë se ky mekanizëm mund të shpjegojë pse harqet bardhezi të diskut të Benham-it perceptohen me ngjyra kur shihen si objekte në lëvizje.
Një mister që daton nga viti 1894
“Benham’s top” u krijua në vitin 1894 nga shpikësi britanik Charles Benham.
Ai projektoi një disk rrotullues me motive bardhezi që, kur vihej në lëvizje, krijonte iluzionin e unazave me ngjyra.
Efekti më vonë u bë i njohur si “ngjyrat Fechner-Benham” ose ngjyra të krijuara nga vezullimi i modelit.
Fenomeni tërhoqi shpejt vëmendjen e shkencëtarëve që studionin mënyrën se si syri dhe truri perceptojnë ngjyrën.
Gjatë dekadave të mëvonshme, studiuesit përdorën diskun në eksperimente për të zbuluar nëse ngjyrat krijoheshin në retinë, në korteksin vizual të trurit apo nga ndërveprimi mes pjesëve të ndryshme të sistemit të shikimit.
Eksperimentet treguan gjithashtu se ngjyrat e perceptuara mund të ndryshojnë në varësi të shpejtësisë dhe drejtimit të rrotullimit.
Kjo u ka dhënë shkencëtarëve të dhëna të rëndësishme për mënyrën se si sistemi vizual përpunon kohën, lëvizjen dhe sinjalet e dritës.
Studimi i ri tani shton një mundësi tjetër intriguese: ngjyrat që “shohim” mund të jenë pjesërisht rezultat i mënyrës se si truri përdor përvojën e kaluar për të parashikuar atë që pret të shohë më pas. /GazetaExpress/














