Williams: Thaçi ishte figurë e rëndësishme politike – Prokuroria nuk arriti të dëshmojë krimet kundër njerëzimit në rastin katërshes së UÇK-së

Paul Williams, dëshmitari i dytë nga radhët e mbrojtjes së ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, në Dhomat e Specializuara në Hagë, ka reaguar lidhur me aktgjykimin e shkallës së parë dhe dënimet e shqiptuara ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së.

Williams është jurist amerikan, i cili në vitin 1999 ka shërbyer si këshilltar ligjor i delegacionit të Kosovës gjatë negociatave në Rambuje.

Në një prononcim për Lajmi.net lidhur me aktgjykimin, Paul Williams ka thënë se është “thellësisht i zhgënjyer”, duke theksuar se ka dëshmuar në mbrojtje dhe se dëshmia e tij ndikon në këndvështrimin e tij për rastin.

“Jam thellësisht i zhgënjyer nga aktgjykimi. Kam dëshmuar në mbrojtje, prandaj dua të jem transparent lidhur me këndvështrimin tim. Sipas mendimit tim, Trupi Gjykues ka përdorur një teori jashtëzakonisht të gjerë të përgjegjësisë penale kolektive dhe e ka përdorur atë për të kapërcyer boshllëqe të konsiderueshme ndërmjet krimeve të kryera në terren dhe përgjegjësisë individuale të katër figurave të larta politike dhe ushtarake.”

Williams është ndalur edhe te dënimet e shqiptuara ndaj Hashim Thaçit, Jakup Krasniqit, Kadri Veselit dhe Rexhep Selimit, duke thënë se shqetësimi i tij kryesor nuk lidhet me kohëzgjatjen e dënimeve, por me arsyetimin juridik që ka çuar deri te to.

“Dënimet janë të rënda: 25 vjet për Hashim Thaçin dhe Jakup Krasniqin, 18 vjet për Kadri Veselin dhe 13 vjet për Rexhep Selimin. Por shqetësimi im kryesor nuk është numri i viteve. Është arsyetimi juridik që e çon Dhomën deri te këto dënime. Drejtësia penale ndërkombëtare synon individualizimin e fajësisë. Ajo nuk duhet të shndërrohet në një mekanizëm përmes të cilit pozita drejtuese, retorika politike, përkatësia institucionale dhe njohuria për krimet grumbullohen gradualisht si zëvendësim për provat se një individ ka qenë pjesë e një marrëveshjeje për një qëllim kriminal”, tha Willimas për lajmi.net

Williams ka vënë në dukje edhe faktin se Trupi Gjykues ka rrëzuar akuzat për krime kundër njerëzimit, duke e cilësuar këtë si një kufizim të rëndësishëm të teorisë së prokurorisë.

“Është gjithashtu e rëndësishme të theksohet se Trupi Gjykues i hodhi poshtë të gjitha akuzat për krime kundër njerëzimit, pasi prokuroria nuk arriti të dëshmonte përtej dyshimit të arsyeshëm ekzistencën e një sulmi të drejtuar kundër një popullsie civile. Kjo nuk është një pjesë e parëndësishme e çështjes së prokurorisë që thjesht u rrëzua; është një kufizim i rëndësishëm i narrativës së paraqitur nga prokuroria.”

Duke folur për përvojën e tij në Rambuje, Williams ka thënë se konstatimet e Trupit Gjykues lidhur me rolin dhe autoritetin e Thaçit dhe udhëheqjes së UÇK-së nuk përputhen plotësisht me atë që ai kishte parë gjatë negociatave të vitit 1999.

“Jo. Ato nuk përputhen plotësisht me atë që kam vërejtur personalisht në Rambuje.”

Ai ka përshkruar UÇK-në si një lëvizje të fragmentuar, duke theksuar se roli i rëndësishëm politik i Thaçit nuk nënkuptonte domosdoshmërisht kontroll efektiv apo autoritet komandues.

“Ajo që unë përjetova nuk ishte një organizatë e strukturuar në mënyrë të ngushtë hierarkike, në të cilën Hashim Thaçi thjesht jepte udhëzime dhe UÇK-ja i zbatonte ato në mënyrë të besueshme. Ajo që hasa ishte një lëvizje e fragmentuar, me personalitete, grupe interesi, komandantë dhe qendra të ndryshme ndikimi. Thaçi ishte padyshim një figurë e rëndësishme politike, por rëndësia nuk është e njëjtë me kontrollin efektiv dhe rëndësia politike nuk duhet të shndërrohet në mënyrë retroaktive në autoritet komandues.”

Sipas tij, kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme kur një lëvizje kryengritëse analizohet dekada pas ngjarjeve.

“Ky dallim është jashtëzakonisht i rëndësishëm. Një nga rreziqet gjatë rindërtimit të një lëvizjeje kryengritëse dekada më vonë është imponimi ndaj saj i koherencës organizative të një shteti ose ushtrie konvencionale, të cilën ajo mund të mos e ketë pasur në atë kohë.”

Williams ka shtuar se dëshmia e tij është e bazuar në atë që ka vërejtur personalisht dhe se nuk pretendon të ketë njohuri për gjithçka që ka ndodhur gjatë luftës në Kosovë.

“Dëshmia ime lidhej me atë që kam vërejtur personalisht dhe nuk do të pretendoja se Rambujeja më jep njohuri për gjithçka që ka ndodhur në të gjithë Kosovën. Por ajo që kam parë drejtpërdrejt më bën veçanërisht të kujdesshëm ndaj përfundimeve gjithëpërfshirëse lidhur me autoritetin dhe kontrollin e centralizuar.”

Juristi amerikan ka shprehur gjithashtu kritika për mënyrën se si është trajtuar në aktgjykim doktrina e ndërmarrjes së përbashkët kriminale, duke thënë se zbatimi i gjerë i saj mund të mjegullojë kufirin mes përgjegjësisë individuale dhe fajësisë për shkak të përkatësisë.

“Këtu e kam vështirësinë më të madhe me aktgjykimin. Ndërmarrja e përbashkët kriminale ka qenë gjithmonë një nga doktrinat më të diskutueshme në të drejtën penale ndërkombëtare, pikërisht sepse, nëse zbatohet në mënyrë të gjerë, mund të mjegullojë kufirin ndërmjet përgjegjësisë penale individuale dhe fajësisë për shkak të përkatësisë”, u shpreh Williams.

Williams ka theksuar se pyetja kryesore, sipas tij, është nëse provat dëshmojnë përtej dyshimit të arsyeshëm se secili prej të akuzuarve e ka ndarë qëllimin e pretenduar kriminal.

“Por pyetja kritike juridike është ndryshe: a dëshmojnë këto prova përtej dyshimit të arsyeshëm se secili i pandehur, në mënyrë individuale, e ka ndarë qëllimin e pretenduar kriminal? Anëtarësimi në udhëheqjen e UÇK-së nuk është i mjaftueshëm. Mbështetja për pavarësinë e Kosovës sigurisht që nuk është e mjaftueshme. Njohuria se janë kryer krime nuk është automatikisht e mjaftueshme. Madje as dështimi për t’i parandaluar krimet nuk përbën, pa elemente të tjera, dëshmi për një marrëveshje për një plan të përbashkët kriminal”, tha ai.