Shkencëtarët kanë arritur të rindërtojnë video të shkurtra bazuar në aktivitetin e trurit të minjve, në një projekt që synon të zbulojë se si kafshët e perceptojnë botën përreth tyre.
Këto video të rikrijuara janë të paqarta dhe me shumë pikselë, por japin një ide të përgjithshme se si minjtë përpunojnë pamjet që shohin. Në eksperiment, kafshët panë klipe të shkurtra ku njerëzit merrnin pjesë në aktivitete të ndryshme sportive, si gjimnastikë, kalërim apo mundje.
Studimi është ende në fazat e para, por shkencëtarët shpresojnë se me përparimin e teknologjisë do të mund të kuptojnë më mirë perceptimet e kafshëve dhe mënyrën se si truri i tyre reagon ndaj mjedisit.
Sipas Joel Bauer, studiues në Sainsbury Wellcome Centre, njerëzit mund të përshkruajnë me fjalë atë që shohin apo ëndërrojnë, ndërsa me kafshët kjo është e pamundur. “Tek njerëzit mund të pyesësh: çfarë pe apo çfarë ëndërrove? Me kafshët nuk kemi një mundësi të tillë,” shpjegon ai.
Në qendër të studimit ishte një program i inteligjencës artificiale që parashikon se si ndryshon aktiviteti elektrik në korteksin vizual të trurit të minjve në varësi të asaj që ata shohin. visual cortex merr informacionin nga retina dhe e shndërron atë në një pamje të kuptueshme të botës.
Për të rindërtuar pamjet që shikonin minjtë, shkencëtarët përdorën një lazer infra të kuq për të regjistruar aktivitetin e neuroneve në korteksin vizual ndërsa kafshët shikonin video prej rreth 10 sekondash. Më pas ata futën në program të dhëna video të zbrazëta dhe i modifikuan gradualisht derisa inteligjenca artificiale prodhoi modele aktiviteti të ngjashme me ato të vëzhguara në trurin e minjve. Rezultatet e studimit janë publikuar në revistën shkencore eLife.
Minjtë kanë shikim më të dobët se njerëzit, ndaj videot e rikrijuara nuk mund të jenë aq të qarta sa pamjet origjinale. Megjithatë, studiuesit mendojnë se në të ardhmen cilësia e tyre mund të përmirësohet ndjeshëm.
Aktualisht videot e rikonstruktuara paraqesin vetëm një pjesë të vogël të fushës së shikimit të kafshëve, por studimet e ardhshme mund të arrijnë të rindërtojnë të gjithë panoramën që ato shohin, duke analizuar sinjalet që vijnë nga të dy sytë.
Ndërsa Bauer e sheh me entuziazëm këtë metodë për studimin e kafshëve, ai është më i kujdesshëm për përdorimin e saj tek njerëzit. Disa grupe kërkimore po përpiqen të rindërtojnë imazhe dhe perceptime edhe nga skanimet e trurit të njeriut, gjë që mund të sjellë shqetësime serioze për privatësinë.
“Nëse një ditë do të mund të rindërtojmë jo vetëm atë që njerëzit shohin, por edhe atë që imagjinojnë, kjo mund të cenojë privatësinë e tyre,” paralajmëron ai. “Jo gjithçka që ndodh në mendjen tonë duhet të jetë e dukshme për të tjerët.”
Sa i përket kafshëve, studiuesit besojnë se kjo teknologji mund të hapë rrugën për kuptimin e përvojave të tyre. Në të ardhmen, ajo mund të ndihmojë për t’iu përgjigjur pyetjeve si: çfarë shohin kafshët në ëndrra, a mashtrohen nga iluzionet optike si njerëzit, apo madje nëse përjetojnë halucinacione në rrethana të caktuara.
Në një të ardhme të largët, kjo qasje mund të lejojë rindërtimin e një përvoje shumë më të plotë të botës së kafshëve, duke përfshirë edhe emocionet e tyre. Një zhvillim i tillë, sipas Bauer, mund të krijojë një nivel shumë më të thellë empatie mes njerëzve dhe specieve të tjera. “Do të ishte e mrekullueshme të kuptonim vërtet se si e përjetojnë botën,” thotë ai. /GazetaExpress/
