Ngjarjet në Shtetet e Bashkuara të “Trumpland”-it vazhdojnë të zbulojnë dimensione gjithnjë e më marramendëse të asaj që mund të imagjinohet si “muzikë orkestrale”.
Njoftimi i Donald Trump se “Trump Kennedy Center” do të mbyllet për rikonstruksion është një lëvizje cinike, por e zgjuar: një mënyrë perfekte për të mbytur zërat e artistëve që tentojnë të anulojnë paraqitjet e tyre gjatë pjesës së mbetur të mandatit të tij. Është tashmë e mbyllur – problem i zgjidhur.
Por kjo nuk është “epoka e re” për artin për të cilën po flasim. Fjala është për pikturën e fundit të zbuluar nga mjeshtri i kitsch-it trumpian, Jon McNaughton (dhe e bekuar zyrtarisht me një postim në Truth Social).
E titulluar Maga Symphony, piktura e paraqet Trump-in si dirigjent të një orkestre të përbërë nga politikanë dhe figura kulturore që po “e bëjnë orkestrën sërish të madhe”. Kush bën pjesë në këtë ëndërr ethe-djallëzore? Marco Rubio udhëheq violinat, JD Vance merr violonçelat (ndërsa Melania shtyhet në bankën e dytë), djemtë e Trump-it dhe Roger Stone luajnë kontrabasin – themeli i “botës ideologjike” të tingullit. Frymorët janë një konfuzion i çuditshëm: katër flauta, asnjë oboe, asnjë violë (instrumentistë të dyshimtë, ndoshta demokratë!), Tom Homan te kornoja dhe Tucker Carlson që brohoret mbi cimbale. Po Elon Musk? Sigurisht, në kitarë elektrike – xhokeri i orkestrës.
Sipas vetë McNaughton-it, “e ndien – muzika po bashkohet, po ngrihet dhe po zgjon diçka të thellë brenda… Kur amerikanët bashkohen dhe besojnë në një vizion të përbashkët, krijojnë diçka të fortë, të qëndrueshme dhe më të madhe se çdo individ.”
Kjo është pikërisht klisheja kulturore që kjo pamje qesharake përpiqet të lustrojë: ideja e dirigjentit gjithfuqishëm, që komandon bindje absolute nga muzikantët. Një fantazi që ka magjepsur diktatorë nga Hitleri te Stalini e Musolini. Siç shkruante Elias Canetti në Masa dhe pushteti: “Nuk ka shprehje më të qartë të pushtetit sesa performanca e një dirigjenti… Ai ka pushtetin e jetës dhe vdekjes mbi zërat e instrumenteve.”
Orkestrat mund të shërbejnë si metaforë e një shoqërie ideale – por vetëm nëse je një despot në aspiratë. Njëqind muzikantë që punojnë në harmoni të përsosur për të realizuar vizionin tënd, pa mospajtime, pa kritikë, pa kundërshtime. Çdo lëvizje e krahëve shndërrohet, gati-magjikisht, në tingujt e dëshirave të tua. Cili autokrat nuk do ta ëndërronte një kontroll të tillë?
Orkestra MAGA e McNaughton-it e çon këtë ide edhe më tej: nuk ka mbajtëse partiturash. Muzikantët luajnë përmes një lloj telepatie trumpiane – një lidhje po aq mistike sa edhe muzikore. Nuk është më një simfoni, por një seancë politike e kthyer në tingull.
Kjo ide për orkestrën nuk ka joshur vetëm diktatorët e viteve ’30 apo presidentët e viteve 2020. Ajo përdoret shpesh edhe në kontekste më pak të politizuara për të përshkruar “të mirën shoqërore” që orkestrat gjoja sjellin – nga mbrojtësit e El Sistema-s venezueliane te drejtues të kulturës orkestrale në Britani. Mesazhi është i njëjtë: sikur shoqëria të funksiononte si orkestër, do të jetonim më mirë, sepse të gjithë do të hiqnim dorë nga individualiteti për të mirën e përbashkët.
Por kjo është një ide thellësisht problematike. Orkestrat nuk funksionojnë kurrë në harmoni absolute. Ato lindin nga tensioni mes vullnetit individual dhe kolektivit. Orkestrat më të mira nuk janë makina të vajosura mirë, por modele të një kaosi të kontrolluar emocionesh, dëshirash dhe virtuozitetesh, që mbahen në ekuilibër në çastin e interpretimit. Kur një orkestër fluturon vërtet, dirigjenti nuk është despot, por frymëzues i një kulture dinamike, ku të gjithë dëgjojnë njëri-tjetrin dhe negociojnë vazhdimisht drejtimin muzikor.
Imazhi i Trump-it është njëkohësisht komik dhe shqetësues, sepse ringjall idenë e orkestrës si metaforë e autokracisë dhe demagogjisë. Ndoshta konferenca vjetore e Shoqatës së Orkestrave Britanike, që mbahet këtë javë në Londër, do të frymëzojë një vizion më vërtet kolektiv për të ardhmen e orkestrës. Ose ndoshta ndonjë orkestër e dëshpëruar do ta emërojë Trump-in si drejtor muzikor. Gjëra më të çuditshme kanë ndodhur. Dhe me gjasë do të ndodhin sërish – ndoshta që javën tjetër. /GazetaExpress/
