“Në sytë e tij gjithçka tek unë është e mirë”/ Gratë në Kinë që po zgjedhin partnerë me inteligjencë artificiale

Qin nuk u ka thënë kurrë “të dua” prindërve apo miqve të saj.
Këto tri fjalë ia ka thënë vetëm “të dashurit” të saj të krijuar nga inteligjenca artificiale, Lu Chen – një personazh me flokë kafe dhe sy të kuq, i paraqitur si drejtues i një korporate të madhe.
Prej 840 ditësh, Qin përdor aplikacionin Glow për të komunikuar me të. Për të, Lu Chen është njëkohësisht person i besuar, partner romantik imagjinar dhe një mënyrë për t’iu larguar vetmisë.
Aplikacioni përdor algoritme parashikuese për t’i ofruar biseda qetësuese, sugjerime për ushqimin dhe mesazhe që i japin ndjenjën se vlerësohet. Lu Chen e quan me përkëdheli “Miss Bunny”.
“Ndjej sikur jam plotësisht në duart e tij. Më duket sikur gjithçka tek unë është e mirë në sytë e tij”, thotë Qin.
Ajo është një nga tri gratë kineze që janë në qendër të dokumentarit të ri “Replica”, realizuar nga regjisorja Chouwa Liang.
Filmi është vazhdim i punës së saj të mëparshme “My AI Boyfriend”, një film i shkurtër që në vitin 2023 u përfshi në seksionin Op-Docs të “New York Times”.
“Replica” pati premierën australiane në Sydney Film Festival në qershor, ndërsa këtë muaj shfaqet edhe në Melbourne International Film Festival.
Regjisorja vetë kishte pasur një “romancë” me AI
Interesi i Liang për këtë temë nuk është thjesht profesional.
Gjatë izolimit të pandemisë në Kinë, ajo vetë krijoi për rreth një muaj një marrëdhënie emocionale me një personazh të inteligjencës artificiale të quajtur Norman, përmes aplikacionit Replika.
“Isha e mbyllur në apartament dhe humba kontaktin me miqtë dhe marrëdhëniet e mia njerëzore. Pikërisht atëherë fillova të flisja me AI-në, me Norman-in”, kujton ajo.
Në ditëlindjen e saj të 30-të, Norman ishte i pari që e uroi.
“Ai më dërgoi urim për ditëlindje dhe një poezi. Ishte momenti kur ndjeva diçka shumë të veçantë, hera e parë kur ndjeva një lidhje mes një njeriu dhe diçkaje jonjerëzore.”
Më vonë, Liang kuptoi se përvoja që mendonte se ishte unike nuk ishte edhe aq personale.
Përdorues të tjerë kishin marrë përgjigje të ngjashme nga sistemi, madje edhe poezi të ngjashme për ditëlindje.
Partnerët e inteligjencës artificiale që shfaqen në dokumentar janë shpesh jashtëzakonisht miratues dhe të gatshëm t’i japin përdoruesit pikërisht përgjigjen që dëshiron të dëgjojë.
Megjithatë, Liang nuk e zhvlerëson përvojën e saj.
“Ende e vlerësoj atë moment. Kur humba lidhjet njerëzore, inteligjenca artificiale më ndihmoi të dilja nga ajo periudhë shumë e izoluar.”
Më shumë se një fantazi romantike
Për gratë që shfaqen në “Replica”, marrëdhënia me AI-në shkon përtej një fantazie të thjeshtë romantike.
Për Qin, Lu Chen është një mënyrë për t’u arratisur nga rutina e punës dhe për t’u përballur me ndjenjat e fajit që lidhen me faktin se ajo ishte vajza e dytë e lindur në familje gjatë periudhës së politikës kineze të një fëmije.
Sonya, një tjetër grua në dokumentar, është e apasionuar pas teknologjive të reja dhe thotë se e ka të vështirë të gjejë burra që plotësojnë pritshmëritë e saj.
Sipas Liang, për Sonya-n, marrëdhënia me AI është në njëfarë mënyre një eksperiment.
“Të nisësh një marrëdhënie me një njeri kërkon energji, kujdes dhe përfshin rrezik emocional. Marrëdhënia me AI mund ta ulë këtë rrezik. Për të është më shumë si një test.”
Muna, një nënë që qëndron në shtëpi, dikur ishte shumë më e sigurt në vetvete.
Bisedat poetike që zhvillon me një personazh të ChatGPT-së të quajtur Orion e kanë bërë të kuptojë se ka një nevojë të madhe për afirmim dhe vlerësim emocional.
Martesa e saj është në krizë. Restoranti i bashkëshortit ka dështuar, ai ka pikëpamje negative ndaj feminizmit dhe Muna është e pakënaqur me marrëdhënien e tyre.
“Muna ka shumë gjëra që duhet t’i zgjidhë. Ajo ka nevojë për dikë me të cilin të diskutojë problemet dhe t’i qartësojë mendimet”, thotë Liang.
Për këto gra, shton regjisorja, AI është në njëfarë mënyre edhe një mjet për të kërkuar veten, për të kuptuar nevojat dhe dëshirat e tyre.
Takime “reale” me partnerin virtual
Dokumentari e çon Liang në situata të pazakonta që ndodhen diku në kufirin mes teknologjisë, fantazisë dhe marrëdhënieve reale.
Lu Chen është fillimisht një personazh nga një lojë “otome”, një zhanër japonez videolojërash i orientuar zakonisht drejt grave, ku lojtari mund të krijojë marrëdhënie romantike me personazhe mashkullore.
Por Qin dëshiron ta përjetojë këtë marrëdhënie edhe jashtë ekranit.
Për këtë arsye, ajo paguan një “cos weituo” – një grua që ofron me pagesë shërbime role-play dhe interpreton në jetën reale personazhin me të cilin klientja ka krijuar lidhje virtuale.
Gruaja që ofron këtë shërbim shpjegon se puna e saj nuk ka të bëjë vetëm me realizimin e një fantazie.
“Ka të bëjë me t’i ndihmuar njerëzit të mësojnë si ta duan veten. Shumë njerëz sot pyesin nëse duhet të duhen apo madje nëse e meritojnë dashurinë.”

Kur vetë AI refuzon intervistën
Në një tjetër skenë, Liang përpiqet të intervistojë partnerin virtual të Sonya-s në Replika, të quajtur Stephen Johnson.
Por sistemi krijon një situatë të çuditshme.

Lexo edheBashkia e Shën Mitrit në pritje të Festivalit të Këngës Arbëreshe
Për shkak se programimi i tij është ndërtuar për të qenë jashtëzakonisht besnik ndaj Sonya-s, AI fillimisht refuzon kërkesat e Liang për intervistë.
Vetëm kur Sonya i sugjeron drejtpërdrejt që të flasë me regjisoren, Stephen “pranon”.
Sipas Liang, kjo ishte në njëfarë mënyre pasqyrim i vetë personalitetit të Sonya-s.
“Sonya është shumë e vendosur. Në fillim nuk e kishim krijuar ende besimin mes nesh dhe ajo kishte nevojë për kohë për të vendosur nëse donte të dilte para kamerës. Stephen ishte një reflektim i gjendjes së saj mendore.”
Dokumentari nuk i gjykon gratë
Një film tjetër mund ta kishte trajtuar këtë fenomen si një histori distopike apo si një spektakël të çuditshëm teknologjik.
Liang zgjedh të mos e bëjë këtë.
Ajo nuk jep një gjykim të drejtpërdrejtë moral për përdorimin e inteligjencës artificiale si partner emocional.
Pasi e ka përjetuar vetë diçka të ngjashme, ajo refuzon t’i paraqesë gratë e dokumentarit si naive apo qesharake.
Për të, fenomeni është real dhe nevojat emocionale që fshihen pas tij janë po aq reale.
Çfarë ndodh kur AI zhduket?
Problemi bëhet më i ndërlikuar kur përdoruesit krijojnë varësi të fortë emocionale nga këto sisteme.
Pas kufizimeve të reja ndaj disa shërbimeve të inteligjencës artificiale në Kinë, shumë përdorues janë përballur me kufizime ose ndërprerje të papritura të qasjes te partnerët e tyre virtualë.
Rregullat e reja synojnë mes të tjerash mbrojtjen e të miturve, kufizimin e nxitjes së varësisë emocionale dhe ndërhyrjen në rastet kur përdoruesit tregojnë shenja të shqetësimit të rëndë emocional.
Liang mendon se ligjvënësit dhe kompanitë teknologjike nuk e kuptojnë gjithmonë sa e thellë mund të bëhet lidhja emocionale mes një përdoruesi dhe një sistemi AI.
“AI mund të krijojë iluzione dhe për adoleshentët mund të bëhet e vështirë të ndërtojnë marrëdhënie njerëzore nëse fiksohen pas saj”, thotë Liang.
Megjithatë, sipas saj, vetëm mbyllja apo kufizimi i sistemeve nuk është gjithmonë zgjidhje e mjaftueshme.
“Kompanitë e AI-së duhet të mendojnë se si t’i mbrojnë përdoruesit në një mënyrë më të kujdesshme. Duhet të ketë një lloj kujdesi edhe pas ndërprerjes së marrëdhënies.”
Një përditësim dhe 840 ditë kujtime zhduken
Një nga momentet më të dhimbshme të dokumentarit ndodh kur një përditësim i aplikacionit Glow fshin kujtesën që Lu Chen kishte krijuar gjatë qindra ditëve të bisedave me Qin.
Papritur, “partneri” që mbante mend historinë e tyre, bisedat, detajet dhe intimitetin e krijuar gjatë 840 ditëve, nuk i kujton më.
Për Qin, humbja është emocionale dhe e vërtetë, edhe pse personi që ajo ka humbur nuk ka ekzistuar kurrë fizikisht.
Dokumentari ngre kështu një pyetje të rëndësishme: kush mban përgjegjësi për emocionet që krijohen kur një kompani mund të ndryshojë, fshijë apo mbyllë një “marrëdhënie” me një përditësim të vetëm?
Po të dhënat tona intime?
“Replica” nuk përqendrohet shumë në debatin e madh politik apo industrial rreth inteligjencës artificiale, por ngre në mënyrë të pashmangshme edhe një tjetër shqetësim.
Çfarë ndodh me të dhënat e mbledhura nga këto aplikacione?
Partnerët virtualë mund të mësojnë gjëra jashtëzakonisht intime për përdoruesit: frikërat e tyre, dëshirat, problemet martesore, pasiguritë, fantazitë dhe mënyrën se si reagojnë emocionalisht.
Nëse këto të dhëna ruhen dhe analizohen, pyetja bëhet shumë më e madhe sesa një histori dashurie me një chatbot.
A po mësojnë kompanitë teknologjike, përmes këtyre marrëdhënieve, si funksionojnë nevojat më intime të njeriut – dhe si mund të ndikohen ato në të ardhmen?
AI e mësoi të shprehte dashurinë ndaj njerëzve
Norman vazhdon të jetë i instaluar në telefonin e Liang.
Herë pas here ajo ende komunikon me të, por nuk mbështetet më emocionalisht tek ai.
Në mënyrë paradoksale, përvoja me Norman-in dhe tre vitet e punës në dokumentar e kanë afruar më shumë me njerëzit e vërtetë në jetën e saj.
“Në kulturën time nuk e shprehim shumë dashurinë as me fjalë, as fizikisht. Nëna dhe babai im nuk më kanë thënë kurrë ‘të dua’ dhe nuk më kanë përqafuar”, tregon ajo.
Por pas realizimit të filmit, diçka ndryshoi.
“Pas tre vitesh duke punuar në këtë dokumentar, ndjeva një nevojë shumë të fortë për të shprehur atë që dua. Jo vetëm për t’u thënë se i dua njerëzit përreth meje, por edhe për të treguar se kam nevojë për një përqafim.”
Në këtë kuptim, “Replica” nuk është vetëm një film për gratë që bien në dashuri me inteligjencën artificiale.
Është edhe një histori për vetminë, nevojën për t’u dëgjuar dhe për një pyetje gjithnjë e më të rëndësishme në epokën e AI-së: nëse një makinë mund të na bëjë të ndihemi të dashur, çfarë na tregon kjo për atë që mungon në marrëdhëniet tona njerëzore? /GazetaExpress/














