Heqja dorë nga mishi mund të ulë rrezikun për disa lloje kanceri, por një studim i madh sugjeron se mund të lidhet me rritje të rrezikut për kancer të zorrës së trashë – veçanërisht tek veganët.
Ky debat vjen më shumë se një dekadë pasi World Health Organization klasifikoi mishrat e përpunuar si kancerogjenë të Grupit 1, në të njëjtën kategori provash me duhanin dhe alkoolin.
Studimet kishin treguar se konsumimi i rreth 50 gramëve mish të përpunuar në ditë (p.sh. proshutë) mund të rrisë rrezikun për kancer kolorektal me afro 20%.
Çfarë zbuloi studimi i ri?
Studiues nga University of Oxford analizuan rrezikun për 17 lloje kanceri në pesë grupe dietash: mishngrënës, konsumues të moderuar mishi, peshkngrënës (pescatarian), vegetarianë dhe veganë.
Analiza përfshiu mbi 1.8 milionë persona nga Britania, SHBA, Tajvani dhe India, të ndjekur mesatarisht për 16 vite. Gjatë kësaj kohe u regjistruan mbi 220 mijë raste kanceri.
Rezultatet treguan se vegetarianët kishin rrezik më të ulët për:
kancer pankreatik
kancer gjiri
kancer prostate
kancer veshkash
mielomë multiple (kancer i gjakut)
Megjithatë, u vu re një rritje e rrezikut për kancer të zorrës së trashë. Veganët kishin rreth 40% rrezik më të lartë krahasuar me mishngrënësit. Po ashtu, vegetarianët rezultuan gati dy herë më të rrezikuar për kancer të ezofagut (tipi skuamoz).
Studimi u publikua në British Journal of Cancer.
Pse ky rezultat është i papritur?
Në teori, dietat vegane janë më të pasura me fibra dhe më të varfra në yndyrna të ngopura – faktorë që zakonisht konsiderohen mbrojtës kundër kancerit të zorrës.
Një shpjegim i mundshëm është se mishngrënësit në studim konsumonin shumë pak mish – më pak se mesatarja britanike. Nëse do të përfshiheshin konsumues të rëndë të mishit të përpunuar, rezultatet mund të ishin ndryshe.
Një tjetër faktor i mundshëm është kalciumi. Veganët në studim kishin nivelin më të ulët të marrjes së kalciumit, një element që lidhet me mbrojtje ndaj kancerit kolorektal. Edhe pse kishin konsum më të lartë fibrash dhe më pak alkool, mungesa e kalciumit mund të ketë ndikuar.
Çfarë thonë ekspertët?
Prof. Tim Key nga Oxford theksoi se rezultatet nuk bien ndesh me provat ekzistuese për rrezikun nga mishi i përpunuar. Ai nënvizoi se shumica e mishngrënësve në studim ishin relativisht të kujdesshëm në stilin e jetesës.
Ekspertë të pavarur, përfshirë studiues nga King’s College London dhe University of Aberdeen, kërkuan kujdes në interpretim, duke theksuar se studimi është vëzhgues dhe nuk provon shkak-pasojë. Gjithashtu, dietat vegjetariane ndryshojnë shumë mes individëve – ato përcaktohen nga çfarë përjashtohet, jo domosdoshmërisht nga cilësia e asaj që konsumohet.
Panorama e përgjithshme
Në përgjithësi, tabloja për vegetarianët duket pozitive, me ulje të rrezikut për disa kancere të rëndësishme, përfshirë atë të prostatës dhe veshkave. Rreziku më i ulët për kancer gjaku mund të lidhet me peshë trupore më të shëndetshme, duke qenë se obeziteti është faktor i madh rreziku.
Megjithatë, gjetjet tregojnë se eliminimi i mishit nuk është automatikisht pa rrezik. Personat që ndjekin dieta vegane apo vegjetariane duhet të sigurojnë marrjen e mjaftueshme të kalciumit, vitaminës B12, zinkut dhe mikronutrientëve të tjerë – përmes ushqimeve të fortifikuara ose suplementeve.
Kanceri mbetet një nga shkaqet kryesore të vdekjeve globalisht, dhe kanceri i zorrës së trashë është ndër të paktët që po rritet ndjeshëm tek personat nën 50 vjeç. Studime të tilla tregojnë se marrëdhënia mes dietës dhe kancerit është komplekse – dhe kërkon qasje të balancuar, jo ekstreme. /GazetaExpress/
