Një kontroll i zakonshëm i syve mund të zbulojë shenja të Alzheimer’s Disease vite përpara se të shfaqen simptomat e para, sipas një studimi të ri shkencor.
Ekspertët nga City St George’s, University of London po zhvillojnë një mjet të bazuar në inteligjencë artificiale që mund të përdoret në klinikat e optikës dhe tek okulistët për të analizuar ndryshimet në enët e gjakut në pjesën e pasme të syrit.
Ky sistem po testohet duke përdorur të dhënat shëndetësore të më shumë se 500,000 personave në Britani dhe mund të ndihmojë në identifikimin e hershëm të pacientëve me demencë, para se sëmundja të shkaktojë dëmtime serioze në tru.
Roli i retinës në zbulimin e hershëm
Studime të tjera sugjerojnë se edhe trashësia e retinës – shtresa e ndjeshme ndaj dritës në pjesën e pasme të syrit – mund të ndihmojë në parashikimin e kësaj sëmundjeje.
Retina është pjesë e sistemit nervor qendror dhe lidhet drejtpërdrejt me trurin përmes nervit optik. Për këtë arsye, ndryshimet në tru që shkakton Alzheimeri mund të reflektohen edhe në sy.
Hollimi i retinës mund të jetë shenjë e:
humbjes së qelizave nervore
inflamacionit
dëmtimit të enëve të gjakut
zvogëlimit të vëllimit të trurit
Pse është i rëndësishëm diagnostikimi i hershëm
Në Mbretërinë e Bashkuar jetojnë gati 1 milion njerëz me demencë, një numër që pritet të arrijë mbi 1.4 milion deri në vitin 2040. Çdo vit kjo sëmundje shkakton rreth 76,000 vdekje.
Aktualisht nuk ekziston një kurë për Alzheimerin, i cili zakonisht shkaktohet nga grumbullimi i proteinave të dëmshme në tru ose nga ulja e qarkullimit të gjakut në tru.
Në vitin 2024 u miratuan dy ilaçe të reja që mund të ngadalësojnë përparimin e sëmundjes:
Lecanemab
Donanemab
Megjithatë, ekspertët theksojnë se këto trajtime do të ishin shumë më efektive nëse pacientët diagnostikohen herët, përpara se dëmtimi i trurit të bëhet i madh.
Pse diagnoza shpesh vonohet
Studime nga University College London tregojnë se pacientëve u duhen mesatarisht rreth 3.5 vjet për t’u diagnostikuar pasi fillojnë simptomat.
Për këtë arsye, studiuesit po kërkojnë metoda të reja për zbulimin e hershëm të sëmundjes.
Si ndihmon inteligjenca artificiale
Në kontrollet rutinë të syve, shumë njerëzve u bëhen fotografi të retinës për të kontrolluar gjendjen e enëve të gjakut. Këto enë janë shumë të ngjashme me ato të trurit dhe mund të tregojnë shenja të hershme të dëmtimit nervor.
Për analizimin e mijëra imazheve, ekipi kërkimor përdori një sistem të inteligjencës artificiale që mat me saktësi gjerësinë dhe sipërfaqen e enëve të gjakut në retinë.
Rezultatet treguan se ndryshimet në këto enë lidhen fort me rezultate më të ulëta në testet e kujtesës dhe funksioneve njohëse.
Sipas studiueses kryesore Misha Ramesh, kjo metodë mund të ndihmojë në parashikimin e sëmundjeve neurodegjenerative shumë përpara se të shfaqen simptomat.
Teste të tjera në zhvillim
Ndërkohë, shkencëtarët nga University of Southampton po zhvillojnë edhe një test me tampon nga hunda që mund të zbulojë rrezikun e demencës shumë vite përpara simptomave. Nëse ky test rezulton i suksesshëm, ai mund të japë përgjigje brenda pak minutash. /GazetaExpress/
