Aparatet CPAP, dikur të përdorura vetëm për rastet e rënda të apnesë së gjumit, sot po përshkruhen gjithnjë e më shumë edhe për forma më të lehta të këtij çrregullimi.
Kur Nick shkonte për kamping me miqtë, ai zakonisht e vendoste çadrën rreth 100 metra larg të tjerëve.
“U kthye në një zakon timin,” thotë ai. Që në adoleshencë, kishte mësuar ta përballonte me humor një problem që fillimisht ishte social: zhurma e fortë e gërhitjes.
Vetëm në vitin 2019, në moshën 37-vjeçare, ai kuptoi se bëhej fjalë edhe për një problem serioz shëndetësor.
Pas një vizite te mjeku, ku iu konstatua tension i lartë shqetësues pavarësisht stilit aktiv të jetesës, Nick filloi të lidhte simptomat: lodhje të pakontrollueshme gjatë ditës, mikro-gjume në mbledhje apo në transport publik.
Gjatë një testi të gjumit, ai vuri re pranë shtratit një pajisje me një tub të gjatë dhe maskë — një aparat CPAP (Continuous Positive Airway Pressure), që përdor presion të lehtë ajri për të mbajtur rrugët e frymëmarrjes të hapura gjatë gjumit.
Fillimisht iu tha se pajisja ishte aty vetëm për emergjenca, por shumë shpejt u bë e nevojshme.
Nick u diagnostikua me apne obstruktive të gjumit, një gjendje ku muskujt e fytit relaksohen tepër gjatë gjumit, duke shkaktuar ndërprerje ose vështirësi në frymëmarrje.
Sipas mjekëve, ekziston një vazhdimësi mes gërhitjes dhe apnesë së gjumit: gërhitja është një bllokim i pjesshëm i rrugëve të frymëmarrjes, i cili me kalimin e kohës mund të përkeqësohet në apne.
Nga zgjidhje primitive te teknologjia moderne
Që nga lashtësia, njerëzit kanë kërkuar mënyra për të ndaluar gërhitjen. Në Egjiptin e lashtë rekomandohej përdorimi i trumzës, ndërsa në SHBA, gjatë luftës për pavarësi, ushtarëve u qepeshin topa të vegjël në uniformë për t’i penguar të flinin shtrirë në shpinë.
Megjithatë, interesi shkencor për këtë problem është relativisht i ri. Dikur, apneja e gjumit konsiderohej një sëmundje e rrallë dhe trajtohej me ndërhyrje kirurgjikale të rënda.
Sot, falë përparimeve teknologjike dhe ndërgjegjësimit më të madh, ekzistojnë metoda më pak invazive dhe më efektive për diagnostikim dhe trajtim.
Aparati CPAP, i shpikur nga profesori australian Colin Sullivan dhe i komercializuar nga kompania ResMed, është bërë një nga zgjidhjet kryesore.
Një përvojë që ndryshon jetën
Kur Nick përdori për herë të parë maskën CPAP gjatë testit, ai fjeti katër orë pa ndërprerje — për herë të parë në jetën e tij të rritur.
“Energjia dhe qartësia që ndjeva kur u zgjova ishte diçka që nuk e kisha përjetuar kurrë më parë,” thotë ai.
Fillimisht, këto pajisje përdoreshin vetëm për rastet e rënda, por sot po përdoren gjithnjë e më shumë edhe për forma më të lehta të çrregullimit, pasi mjekët po e njohin më mirë ndikimin e tij.
Madje, CPAP ka marrë edhe mbështetje nga figura të njohura si Amy Poehler dhe Jack Black, të cilët kanë folur për përfitimet e tij.
Jo për të gjithë i lehtë për t’u përdorur
Megjithatë, jo të gjithë e kanë të lehtë ta përdorin këtë pajisje. Disa mjekë e krahasojnë me një “fshesë me korrent të kthyer mbrapsht”, për shkak të presionit të ajrit.
Për disa përdorues, mund të jetë e parehatshme ose të krijojë ndjesi klaustrofobie. Gjithashtu, nëse presioni nuk është i rregulluar saktë, mund të shkaktojë probleme si gëlltitje ajri apo shqetësime në gjumë.
Rritje e ndërgjegjësimit dhe trajtime alternative
Sot, apneja e gjumit nuk shihet më vetëm si problem i meshkujve në moshë të mesme. Po diagnostikohet gjithnjë e më shpesh edhe te të rinjtë dhe te gratë, të cilat më parë shpesh neglizhoheshin.
Gjithashtu, po njihet më shumë edhe një gjendje e ndërmjetme, ku frymëmarrja e vështirësuar prish gjumin pa përmbushur kriteret e plota të apnesë.
Ekspertët theksojnë se edhe gërhitja vetë nuk duhet neglizhuar, pasi mund të lidhet me rreziqe shëndetësore dhe të ndikojë në cilësinë e jetës dhe marrëdhëniet personale.
Megjithatë, CPAP nuk është gjithmonë zgjidhja e parë, sidomos për raste të lehta. Alternativat përfshijnë pajisje dentare, zgjerues nazalë dhe humbje peshe nëse është e nevojshme.
“Kujdesi për veten është tërheqës”
Për Nick-un, përdorimi i CPAP është si të vendosësh syze pasi ke jetuar gjatë pa e kuptuar se shikimi yt ishte përkeqësuar.
“Është thjesht pjesë e jetës tani,” thotë ai. “Nëse duhet të bësh një kompromis, ky është një vendim shumë i lehtë. Kujdesi për veten është i rëndësishëm.” /GazetaExpress/
