Panë eklipsin pa syze mbrojtëse, britanikët ankohen për dhimbje në sy
Miliona njerëz në Britani ndoqën me entuziazëm eklipsin diellor, një nga fenomenet astronomike më mbresëlënëse të viteve të fundit. Por jo të gjithë respektuan këshillat e ekspertëve për të mos e parë Diellin drejtpërdrejt pa mbrojtje të posaçme për sytë.
Pas përfundimit të fenomenit, rrjetet sociale u mbushën me mesazhe nga persona që ankoheshin për dhimbje të forta në sy, shikim të turbullt, njolla në fushën e shikimit dhe dhimbje koke. Mjekët paralajmërojnë se në disa raste ekspozimi i drejtpërdrejtë ndaj Diellit mund të shkaktojë dëmtime serioze dhe të pakthyeshme të retinës.
Një përdorues i TikTok-ut shkroi se kishte parë drejtpërdrejt eklipsin dhe tani ndiente dhimbje të pazakonta në sy, duke shprehur frikën se mund të humbiste shikimin.
Një tjetër tregoi se kishte hedhur vetëm “një shikim të shpejtë”, duke menduar se nuk do të kishte pasoja, por më pas kishte nisur të përjetonte dhimbje koke dhe shikim të turbullt. Një person tjetër raportoi një nuancë të kuqërremtë në qendër të fushës së shikimit.
Pse është kaq e rrezikshme të shikosh Diellin drejtpërdrejt?
Mohamed Elalfy, okulist konsulent dhe president i Royal College of Ophthalmologists, shpjegon se shikimi i drejtpërdrejtë i Diellit gjatë një eklipsi mund të dëmtojë retinën dhe veçanërisht makulën, pjesën e syrit përgjegjëse për shikimin e qartë qendror.
Sipas tij, rrezatimi diellor fokusohet nga sistemi optik i syrit në një zonë shumë të vogël të retinës, duke shkaktuar reaksione fotokimike dhe, në rast të ekspozimit më të gjatë, edhe dëmtime termike të qelizave të retinës.
Ekspertët theksojnë se nuk ekziston një numër “i sigurt” sekondash gjatë të cilave mund të shikohet Dielli drejtpërdrejt.
Kirurgu okulist Mfazo Hove paralajmëron gjithashtu se simptomat mund të mos shfaqen menjëherë. Ato mund të zhvillohen disa orë pas ekspozimit dhe përfshijnë shikim të turbullt ose të reduktuar në qendër, një njollë gri apo të errët në fushën e shikimit, deformim të vijave të drejta, ndryshime në perceptimin e ngjyrave dhe ndjeshmëri të shtuar ndaj dritës.
Kërkimet në Google u rritën me mijëra për qind
Interesimi për simptomat okulistike u rrit ndjeshëm menjëherë pas eklipsit.
Sipas të dhënave të cituara në raportim, kërkimet në Google për shprehjen “eyes hurt” u rritën me rreth 5,000 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Kërkimet për termin “eye damage” u rritën gjithashtu me rreth 700 për qind krahasuar me javën paraprake.
Në rrjetin X, disa përdorues raportuan se kishin parë eklipsin për vetëm disa sekonda dhe më pas kishin nisur të shihnin njolla apo të ndienin dhimbje në sy.
Dëmtimi mund të shfaqet me vonesë
Fakti që dikush nuk ndien dhimbje menjëherë pas ekspozimit nuk do të thotë se syri nuk është dëmtuar.
Dëmtimi i shkaktuar nga shikimi i Diellit njihet si retinopati solare.
Në rastet më të lehta, gjendja mund të përmirësohet spontanisht gjatë javëve në vijim, ndërsa rikuperimi i konsiderueshëm mund të zgjasë nga tre deri në gjashtë muaj.
Megjithatë, në rastet më të rënda, rikuperimi nuk është i garantuar.
“Dëmtimet më serioze të retinës mund të lënë një njollë të verbër të përhershme në qendër të shikimit, deformime ose reduktim të shikimit”, paralajmëron Hove.
Aktualisht nuk ekziston një trajtim i provuar që mund ta rikthejë retinën në gjendjen e mëparshme pasi dëmtimi të ketë ndodhur.
Lexo edheZjarri dogji bregdetin kroat, turistët evakuohen në sallë sportesh
Çfarë duhet të bëni nëse keni simptoma?
Nëse pas shikimit të eklipsit vëreni një zonë të turbullt, njollë të errët në qendër të shikimit apo ndryshime të tjera të pazakonta, ekspertët këshillojnë të mos e shikoni përsëri Diellin për të “testuar” shikimin.
Në vend të kësaj, rekomandohet një kontroll sa më i shpejtë te optometristi ose okulisti.
Edhe pse nuk ka një trajtim urgjent që mund ta zhbëjë retinopatinë solare, një kontroll profesional është i rëndësishëm për të konfirmuar diagnozën dhe për të përjashtuar shkaqe të tjera të humbjes së papritur të shikimit.
Eklipsi ndryshoi edhe sjelljen e shpendëve
Gjatë eklipsit, Hëna mbuloi më shumë se 90 për qind të Diellit në Londër në kulmin e fenomenit.
Ndryshimi i papritur i ndriçimit solli edhe reagime të pazakonta në natyrë.
Në disa video të publikuara në internet, tufa të mëdha zogjsh shiheshin duke fluturuar në mënyrë të çrregullt, ndërsa në zona të tjera kafshët u bënë papritur shumë të qeta.
Ekspertët shpjegojnë se shpendët dhe kafshë të tjera varen shumë nga ndryshimet e dritës për të rregulluar ritmet e tyre ditore, ndaj errësimi i papritur mund të ndikojë në sjelljen e tyre.
Kaos edhe me biçikletat elektrike dhe trafikun
Eklipsi solli edhe pasoja të tjera të pazakonta në Londër.
Parqet me pamje të mirë drejt horizontit u mbushën me njerëz, ndërsa qindra biçikleta elektrike me qira u lanë pranë zonave të frekuentuara, duke bllokuar në disa raste trotuaret dhe pjesë të rrugëve.
Kompania Lime deklaroi se ekipet e saj ndërhynë shpejt për të larguar dhe sistemuar biçikletat në zonat ku kërkesa kishte qenë jashtëzakonisht e lartë.
AA raportoi gjithashtu se numri i automjeteve që kërkuan asistencë për defekte arriti kulmin rreth orës 20:00, me një ngarkesë rreth 30 për qind më të lartë se zakonisht.
Një shpjegim i mundshëm është se shumë njerëz u larguan nga qytetet drejt zonave rurale për të pasur pamje më të mirë të fenomenit.
Fenomeni më mbresëlënës në Britani që nga viti 1999
Eklipsi nisi rreth orës 18:08 në Edinburgh, 18:17 në Londër dhe 18:18 në Cornwall, ndërsa Hëna gradualisht kaloi përpara Diellit.
Një nga vendet më të mira për ta parë fenomenin ishte qyteti spanjoll Burgos, ku u arrit eklips total për afro dy minuta.
Në Britani, mijëra njerëz u mblodhën në zona të hapura si Primrose Hill dhe Greenwich Park, ndërsa fenomeni u cilësua si eklipsi më i rëndësishëm diellor i dukshëm nga vendi që nga gushti i vitit 1999.
Megjithatë, përtej spektaklit astronomik, mjekët përsërisin paralajmërimin kryesor: Dielli nuk duhet parë kurrë drejtpërdrejt pa pajisje të certifikuara mbrojtëse, as gjatë një eklipsi dhe as për vetëm disa sekonda. /GazetaExpress/
