Macja juaj shtëpiake mund të mbajë çelësin për të kuptuar dhe trajtuar kancerin, sipas një studimi të ri
Shkencëtarët kryen një studim të parë në botë mbi shumë lloje kanceri tek macet dhe zbuluan ndryshime gjenetike që mund të ndihmojnë në trajtimin e sëmundjes tek njerëzit dhe kafshët.
Duke analizuar tumoret nga gati 500 mace shtëpiake në pesë vende, ata zbuluan se mekanizmat që nxisin formimin e kancerit tek macet janë të ngjashëm me ata tek njerëzit. Për shembull, ekzistojnë përputhshmëri midis kancereve të gjirit tek macet dhe kancereve të gjirit tek njerëzit.
Macet ekspozohen ndaj disa prej rreziqeve mjedisore të kancerit si pronarët e tyre, që do të thotë se disa shkaqe mund të jenë të përbashkëta, të paktën pjesërisht. Kjo mund të mundësojë zhvillimin e trajtimeve që synojnë këto ndryshime tek macet dhe, potencialisht, tek njerëzit.
“Macet tona jetojnë në të njëjtat hapësira me ne, që do të thotë se ato ekspozohen ndaj të njëjtave faktorë mjedisorë. Kjo mund të na ndihmojë të kuptojmë pse kanceri zhvillohet tek macet dhe njerëzit, si mjedisi rreth nesh ndikon në rrezikun e kancerit dhe të gjejmë mënyra të reja për ta parandaluar dhe trajtuar,” tha Prof. Geoffrey Wood nga University of Guelph, Ontario.
Pothuajse një e katërta e familjeve në Mbretërinë e Bashkuar kanë të paktën një macë, dhe me mbi 10 milionë mace në vend, ato tani janë po aq të popullarizuara sa qentë si kafshë shtëpiake.
Kanceri është një nga shkaqet kryesore të sëmundjes dhe vdekjes tek macet, por dihet pak rreth mënyrës se si zhvillohet. Ky studim është hera e parë që tumoret e kancerit tek macet janë analizuar gjenetikisht në shkallë të gjerë.
Shkencëtarët, përfshirë ata të Sanger Institute, kërkuan rreth 1,000 gjene të lidhura me kancerin tek njerëzit në tumoret dhe indet e shëndetshme nga 500 mace shtëpiake. Ata gjetën se disa ndryshime gjenetike që nxisin zhvillimin e kancerit tek macet janë të ngjashme me ato tek njerëzit.
Për shembull, kanceri i gjirit tek macet është agresiv dhe i zakonshëm. Studimi identifikoi shtatë gjene drejtues që çojnë në zhvillimin e kancerit kur mutohen, ku më i zakonshmi ishte FBXW7, me mbi 50% të tumoreve që kishin ndryshime në këtë gjen. Tek njerëzit, ndryshimet në FBXW7 lidhen me një prognozë më të keqe në kancerin e gjirit.
Po ashtu, disa medikamente kimioterapie ishin më efektive tek tumoret e gjirit të maceve me ndryshime në FBXW7, që sugjeron një rrugë të mundshme trajtimi për macet dhe pacientët njerëz. Gjeni i dytë më i zakonshëm ishte PIK3CA, i pranishëm në 47% të tumoreve të kancerit të gjirit të maceve, dhe ky gjen gjendet gjithashtu tek kanceri i gjirit tek njerëzit.
Ngjashmëri u vunë re edhe tek tumoret e gjakut, kockave, mushkërive, lëkurës, traktit gastrointestinal dhe sistemit nervor qendror. Studiuesit shpresojnë që hulumtimet e ardhshme mbi këto ndryshime gjenetike të çojnë në njohuri dhe trajtime të reja për kanceret në të dyja speciet.
“Duke krahasuar genomikën e kancerit mes specieve të ndryshme, fitojmë një kuptim më të madh se çfarë shkakton kancerin,” tha Bailey Francis nga Wellcome Sanger Institute. “Ndryshimet gjenetike tek macet janë të ngjashme me disa që shihen tek njerëzit dhe qentë, dhe kjo mund të ndihmojë ekspertët veterinarë dhe ata që studiojnë kancerin tek njerëzit.”
Ky studim u botua në revistën Science, dhe Dr. Louise Van Der Weyden, autorja kryesore, shtoi: “Kjo është një nga zhvillimet më të mëdha në onkologjinë e maceve shtëpiake dhe tani genetika e tumoreve të maceve nuk është më një ‘kutia e zezë’.
Mund të ecim përpara drejt onkologjisë precize të maceve, duke arritur një ditë tek opsionet diagnostikuese dhe terapeutike që ekzistojnë për qentë dhe, në fund, për njerëzit.” /GazetaExpress/
