Ekspozita “Beneath the Great Wave: Hokusai and Hiroshige” sjell në vëmendje dy nga artistët më të rëndësishëm të Japonisë, Katsushika Hokusai dhe Utagawa Hiroshige, të cilët transformuan mënyrën se si arti mund të krijohej, shpërndahej dhe përjetohej nga publiku.
Arti i “botës që lundron”
Mes shekujve XVII dhe XX, në Japoni u prodhuan në masë stampa të njohura si ukiyo-e, ose “pamje të botës që lundron”. Këto imazhe të shtypura mund të bliheshin në librari lokale me një çmim të ngjashëm me atë të një tasi me petë. Në një kohë kur arti i mirë ishte privilegj i elitës, këto stampa e bënë artin të arritshëm për njerëzit e zakonshëm.
Fillimisht, ato paraqisnin skena nga jeta urbane e Tokios: aktorë të teatrit kabuki, gra të bukura apo kurtizane nga lagjja e famshme e argëtimit Yoshiwara. Ishin imazhe joshëse dhe elegante që u jepnin njerëzve mundësinë të shijonin nga larg një botë luksi që shumica nuk mund ta përballonte.
Megjithatë, pas këtij shkëlqimi fshihej edhe një realitet më i errët. Në disa prej portreteve, si ato të artistëve të epokës, shfaqen vajza shumë të reja që sapo hynin në industrinë e argëtimit – shpesh të shitura nga familje të varfra. Kjo kontrast mes hedonizmit dhe trishtimit i jep këtyre veprave një thellësi të veçantë.
Eleganca dhe melankolia
Një nga momentet më prekëse të ekspozitës është një print i Hiroshige që paraqet një geishë pranë lumit gjatë natës. Ajo qëndron e vetmuar në errësirë, duke reflektuar. Shprehja e saj përçon atë që në kulturën japoneze quhet mono no aware – një ndjenjë e ëmbël melankolie që vjen nga ndërgjegjësimi se gjithçka në jetë është kalimtare.
Nga qyteti te peizazhi
Pjesa e dytë e ekspozitës fokusohet në peizazhet e mesit të shekullit XIX. Këtu arti i stampës japoneze kalon nga skenat urbane drejt një vizioni shumë më të gjerë të natyrës dhe universit.
Hokusai krijoi serinë revolucionare Thirty-Six Views of Mount Fuji, ku përdori perspektivën perëndimore për të ndërtuar kompozime dramatike dhe të thella. Ndërkohë, Hiroshige iu përgjigj me serinë e tij të famshme The Fifty-three Stations of the Tōkaidō, që përshkruan udhëtimin mes Tokios dhe Kiotos me pamje të mahnitshme.
Këto vepra do të ndikojnë më vonë edhe artistët evropianë, veçanërisht piktorët impresionistë.
Vala që u bë ikonë
Vepra më e famshme e ekspozitës është padyshim The Great Wave off Kanagawa e Hokusait. Sot ajo është një nga imazhet më të njohura në historinë e artit.
Në pamje të parë duket një skenë e bukur detare, por në të vërtetë është një vizion dramatik: një valë gjigante kërcënon të përmbysë varkat e peshkatarëve dhe madje edhe malin e shenjtë Mount Fuji. Shumë studiues e interpretojnë këtë si një reflektim të ankthit të Japonisë në fund të periudhës Edo period, kur vendi po afrohej drejt një epoke ndryshimesh të mëdha.
Fuqia e gjeniut artistik
Ekspozita tregon se transformimi i stampave prej druri nga produkte popullore të përditshme në kryevepra arti nuk erdhi vetëm nga teknika apo nga ndikimet e jashtme. Ai lidhej edhe me shfaqjen pothuajse njëkohësisht të dy artistëve gjenialë – Hokusait dhe Hiroshiges – që arritën të shprehin ide dhe emocione universale në një mënyrë të kuptueshme për një publik të gjerë.
Në veprat e tyre, shkumëza e valës mund të shndërrohet në dëborë mbi malin Fuji, ndërsa pika të vogla uji bëhen zogj që fluturojnë mbi majë. Kështu, arti i tyre na kujton se jeta, natyra dhe koha janë gjithmonë në ndryshim – por bukuria e tyre mbetet e përjetshme. /GazetaExpress/
