Një studim i ri ka zbuluar se numri i grave të reja që po vdesin nga sëmundjet e zemrës të lidhura me tensionin e lartë të gjakut është rritur më shumë se katër herë gjatë dy dekadave të fundit.
I njohur si “vrasësi i heshtur”, tensioni i lartë i gjakut, ose hipertensioni, prek rreth një të tretën e të rriturve në Britani. Kur nuk kontrollohet, ai mund të çojë në sëmundje hipertensive të zemrës, duke rritur ndjeshëm rrezikun për infarkt, goditje në tru, dështim të veshkave dhe madje edhe demencë.
Problemi është se shpesh nuk jep shenja të dukshme, ndaj shumë persona mbeten të padiagnostikuar derisa dëmi të jetë bërë serioz.
Tashmë ekspertët po paralajmërojnë për rritjen e fortë të vdekjeve tek gratë e reja, të lidhura me hipertensionin, gjatë 20 viteve të fundit.
Sipas të dhënave, kjo gjendje po përbën një pjesë gjithnjë e më të madhe të vdekjeve te gratë e moshës 25–44 vjeç, duke u rritur nga 1.1 në 4.8 për 100 mijë vdekje në këtë grupmoshë, nga viti 1999 deri në vitin 2023.
“Rritja e vdekshmërisë te gratë e reja me sëmundje hipertensive të zemrës tregon nënvlerësim të rrezikut kardiovaskular, diagnozë të vonuar dhe humbje të mundësive për ndërhyrje të hershme”, tha Dr. Alexandra Millhuff, mjeke në Universitetin e New Mexico-s dhe autorja kryesore e studimit.
“Ajo që tregon ky studim është nevoja urgjente për strategji të posaçme parandaluese.”
Gjetjet e reja vijnë nga një punim i paraqitur në Sesionin Vjetor Shkencor të Kolegjit Amerikan të Kardiologjisë nga një ekip studiuesish të Universitetit të New Mexico-s.
Për të vlerësuar shkallën e sëmundjes hipertensive të zemrës, studiuesit analizuan të dhënat e certifikatave të vdekjes së grave në SHBA, të cilat kishin ndërruar jetë mes moshës 25 dhe 44 vjeç.
Në vitin 1999, sëmundja hipertensive e zemrës përbënte vetëm 1.1 në çdo 100 mijë vdekje tek gratë e reja. Deri në vitin 2023, kjo shifër ishte rritur më shumë se katërfish, në 4.8 për 100 mijë vdekje.
Gjatë periudhës dydekadëshe të studimit, më shumë se 29 mijë gra humbën jetën nga kjo gjendje.
Ekspertët thonë se kjo rritje mund të lidhet edhe me faktin se grave u përshkruhen medikamente për uljen e tensionit më rrallë sesa burrave.
Po ashtu, trajtimi i sëmundjeve të zemrës dhe fushatat ndërgjegjësuese janë përqendruar shpesh te burrat dhe te gratë pas menopauzës, ndërsa më pak vëmendje i është kushtuar rrezikut kardiovaskular te gratë e reja.
Si pasojë, gratë më të reja mund të mbeten jashtë vëmendjes së sistemit shëndetësor, përfunduan studiuesit, sidomos pasi kjo grupmoshë përballet me rreziqe të veçanta gjatë shtatzënisë dhe menopauzës.
Këtu përfshihen komplikacione të shtatzënisë, si preeklampsia dhe diabeti gestacional, të cilat mund të kenë pasoja afatgjata për shëndetin e zemrës, si edhe ulja e prodhimit të estrogjenit rreth menopauzës, që mund të dobësojë funksionin mbrojtës për zemrën.
“Ne duhet ta kontrollojmë më agresivisht këtë grup pacientesh për hipertension, duke përfshirë uljen e faktorëve të rrezikut dhe, kur është e nevojshme, përdorimin e barnave antihipertensive”, tha Dr. Millhuff.
“Edhe pse hipertensioni është më i zakonshëm te popullatat më të moshuara, duhet të jemi vigjilentë edhe te moshat e reja.”
Në Mbretërinë e Bashkuar vlerësohet se më shumë se 14 milionë të rritur jetojnë aktualisht me tension të lartë të gjakut, një shifër që po rritet vazhdimisht, sidomos te të rinjtë.
Mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja e dobët dhe konsumimi i tepërt i alkoolit janë konsideruar prej kohësh si shkaktarë të rritjes së hipertensionit.
Por ekspertët thonë se edhe stresi kronik, sidomos te të rinjtë, mund të ketë ndikim të madh.
“Të jetuarit online dhe prishja e ritmit të gjumit që vjen prej kësaj ndikojnë me kalimin e kohës në tensionin e gjakut”, është shprehur Dr. Pauline Swift, nefrologe konsulente në Epsom and St Helier University Hospitals NHS Trust dhe kryetare e organizatës Blood Pressure UK.
“Edhe një i ri në të 20-at apo 30-at, i dobët dhe aktiv, nuk duhet të harrojë se sot jetojmë më ulur se më parë. Njerëzit mendojnë se ushqehen shëndetshëm, por ushqimet e përpunuara janë bërë pjesë e pashmangshme e dietës. Marrja e kripës sot është shumë më e lartë sesa 20, 30 apo 40 vjet më parë.”
Studimet sugjerojnë se të rriturit konsumojnë çdo ditë deri në dhjetë herë më shumë natrium sesa u nevojitet për metabolizmin.
Megjithatë, arsyet e sakta pas rritjes së rasteve ende nuk janë kuptuar plotësisht.
“Nuk mund të përjashtojmë as rreziqet gjenetike. Ende nuk kemi mjaftueshëm kërkime për të ditur saktësisht cilët janë këta faktorë”, shtoi Dr. Swift.
Sipas NHS, simptomat e tensionit të lartë mund të përfshijnë dhimbje koke, turbullim të shikimit, dhimbje gjoksi dhe gjakrrjedhje nga hunda.
Tensioni i gjakut është forca me të cilën gjaku shtyn muret e arterieve. Një nivel i caktuar është i domosdoshëm që gjaku të qarkullojë në trup dhe ai ndryshon gjatë ditës.
Por kur mbetet vazhdimisht i lartë, arteriet ngushtohen, gjë që rrit rrezikun për goditje në tru dhe infarkt, si pasojë e grumbullimit të depozitave yndyrore, ndërsa zemra detyrohet të punojë më fort.
Matja e tensionit jep dy vlera: presionin sistolik — kur zemra rreh — dhe presionin diastolik — ndërmjet rrahjeve.
Çdo vlerë mbi 140 me 90 kërkon trajtim.
Tensioni mund të matet edhe në shtëpi me aparat. Shumë farmaci ofrojnë gjithashtu kontrolle falas për personat mbi 40 vjeç. /GazetaExpress/
