Likuiditeti dhe një treg i balancuar janë thelbësorë që tregtimi të zhvillohet normalisht. Në këtë proces, një rol të rëndësishëm kanë market maker-at (ofruesit e likuiditetit), të cilët vendosin vazhdimisht urdhra blerjeje dhe shitjeje për të mbajtur tregun aktiv dhe për të shmangur luhatjet e mëdha të çmimeve.
Në tregun e kriptove, market maker është një kompani ose entitet që siguron likuiditet për një aset duke mbajtur aktive si anën e blerjes ashtu edhe të shitjes. Kjo ndihmon që përdoruesit të blejnë dhe të shesin më lehtë, pa ndryshime të forta të çmimeve. Këta aktorë janë të pranishëm si në bursat e centralizuara, si Binance, ashtu edhe në ato të decentralizuara, ku kontribuojnë në funksionimin normal të tregut dhe në mbajtjen e aktivitetit tregtar.
Megjithatë, jo çdo market maker vepron në mënyrë të njëjtë. Të dhënat nga industria tregojnë se, krahas rasteve kur këta aktorë ndihmojnë stabilitetin e tregut, ekzistojnë edhe situata kur sjellja e tyre mund të krijojë rrezik për çmimin dhe për besimin e përdoruesve.
Disa nga sinjalet kryesore që duhen vëzhguar përfshijnë:
Shitje që nuk përputhen me planin e shpërndarjes së tokenëve
Shitjet e hershme ose të tepruara mund të tregojnë probleme në menaxhim ose interesa të papërputhshme.
Aktivitet i njëanshëm në treg
Një treg i shëndetshëm ka si blerje ashtu edhe shitje. Dominimi i vazhdueshëm i shitjeve mund të ushtrojë presion mbi çmimin.
Shitje të koordinuara në disa platforma
Aktivitet i njëkohshëm në disa bursa mund të jetë shenjë e shpërndarjes së qëllimshme dhe jo tregtim normal.
Vëllim i lartë pa ndryshim të çmimit
Nëse ka shumë tregtim, por çmimi mbetet i njëjtë, mund të bëhet fjalë për aktivitet artificial.
Luhatje të forta me likuiditet të ulët
Kur tregu ka pak thellësi, edhe transaksione të vogla mund të ndikojnë ndjeshëm në çmim.
Mospërputhje mes vëllimit dhe likuiditetit
Një aset mund të duket aktiv, por pa mbështetje reale në treg.
Për ekipet e projekteve, përzgjedhja e market maker-ëve kërkon kujdes. Praktikat e rekomanduara përfshijnë verifikim të plotë të partnerëve, kontrata të qarta dhe monitorim të vazhdueshëm të aktivitetit. Po ashtu, është e rëndësishme të respektohen oraret e shpërndarjes së tokenëve dhe të shmangen veprime që mund të ndikojnë negativisht në çmim.
Edhe për përdoruesit, kujdesi mbetet thelbësor, sidomos kur bëhet fjalë për asete të reja ose shumë të paqëndrueshme. Vëzhgimi i tregut dhe shmangia e vendimeve të nxituara mund të ndihmojnë në uljen e rrezikut.
Në fund, market maker-at mund të kontribuojnë në një treg më të qëndrueshëm dhe funksional, por vetëm kur veprojnë në mënyrë transparente dhe të përgjegjshme. Në të kundërtën, sjellja e tyre mund të ndikojë drejtpërdrejt në çmim dhe në besimin e tregut.
Bitcoini rritet pavarësisht shtrenjtimit të naftës
Bitcoini (BTC) ka treguar qëndrueshmëri të dukshme pavarësisht rritjes së fortë të çmimeve të naftës si pasojë e tensioneve gjeopolitike, duke vazhduar trendin në rritje edhe në një mjedis të pasigurt global. Analizat tregojnë se nuk ekziston një lidhje e qëndrueshme mes lëvizjeve të BTC-së dhe naftës, ndërsa faktorë si likuiditeti dhe kërkesa institucionale luajnë rol më të madh në performancën e tij.
Të dhënat e dhjetë viteve të fundit tregojnë se Bitcoin-i dhe çmimet e naftës në përgjithësi nuk kanë lidhje të drejtpërdrejtë. Përjashtim bën periudha 2020–2022, kur të dyja u rritën njëkohësisht si rezultat i likuiditetit të lartë në tregje, dhe jo sepse ndikonin njëra-tjetrën. Në periudhat e tjera, lidhja mes tyre është minimale.
Kjo u pa qartë edhe gjatë krizës në Ngushticën e Hormuzit. Nga 23 shkurti deri më 18 mars 2026, çmimi i naftës Brent u rrit me 46% për shkak të ndërprerjeve në furnizim, ndërsa në të njëjtën periudhë Bitcoin u rrit me 15%, duke tejkaluar Nasdaq (+1%) dhe arin (−3%). Lëvizja e BTC-së kaloi në disa faza: fillimisht pati një rënie të lehtë, më pas u stabilizua në një interval të ngushtë dhe në fund vazhdoi rritjen, duke u shkëputur nga goditja fillestare.
Një rol kyç në këtë qëndrueshmëri ka luajtur kapitali institucional. Gjatë periudhës 2–17 mars, rreth 1.7 miliardë dollarë u investuan në ETF-të spot të Bitcoin-it. Në të njëjtën kohë, rritja e blerjeve në tregun amerikan dhe aktiviteti i kompanive të mëdha që investojnë në Bitcoin e kanë përforcuar kërkesën, duke ndihmuar në zbutjen e ndikimit të krizës dhe në vazhdimin e rritjes së çmimit.
Megjithëse luhatjet në çmimet e naftës mund të rrisin volatilitetin afatshkurtër të Bitcoin-it, ato nuk përcaktojnë drejtimin e tij. Kjo do të thotë se çmimi mund të lëvizë më shumë në periudha të caktuara, por jo domosdoshmërisht për shkak të naftës. Në praktikë, situata të tilla shpesh shihen si mundësi për hyrje në treg, sidomos në një mjedis ku investitorët institucionalë kanë një rol gjithnjë e më të madh.
Një model i ngjashëm u pa edhe në vitin 2022. Pas fillimit të luftës mes Rusisë dhe Ukrainës, Bitcoin fillimisht u rrit, ndërsa rënia e mëvonshme nuk lidhej me çmimet e naftës, por me zhvillime brenda vetë tregut kripto, si kolapsi i projekteve Terra/Luna dhe Three Arrows Capital. Kjo tregon se rreziqet kryesore për Bitcoin-in lidhen më shumë me faktorët e brendshëm të tregut kripto sesa me lëvizjet në tregjet tradicionale të energjisë.
