Një “mini-goditje” në tru, e njohur si atak ishemik kalimtar (TIA), mund të jetë paralajmërimi i parë se një goditje e plotë në tru është afër. Simptomat më të zakonshme përfshijnë rënien e njërës anë të fytyrës, dobësi ose paralizë të krahut dhe vështirësi në të folur.
Megjithatë, edhe pse dhjetëra mijëra njerëz përjetojnë çdo vit një TIA për herë të parë, shumë prej tyre nuk i njohin shenjat paralajmëruese ose nuk e dinë nëse janë në rrezik. Shpesh, episodi neglizhohet si diçka e parëndësishme, pasi simptomat mund të zgjasin vetëm disa minuta.
Simptoma të tjera mund të përfshijnë:
ndryshime në shikim
marramendje dhe humbje ekuilibri
të përziera
vështirësi në gëlltitje
konfuzion
Pavarësisht se kalojnë shpejt, një TIA është një urgjencë mjekësore dhe kërkon ndërhyrje të menjëhershme.
Këto episode ndodhin kur truri përkohësisht nuk merr mjaftueshëm oksigjen për shkak të një bllokimi ose ndërprerjeje të rrjedhës së gjakut. Simptomat janë të ngjashme me ato të një goditjeje të plotë në tru, por zakonisht zhduken brenda 24 orëve.
Për të njohur shenjat paralajmëruese, përdoret shpesh akronimi BE FAST:
B (Balance) – probleme me ekuilibrin
E (Eyes) – ndryshime në shikim
F (Face) – rënie e fytyrës
A (Arms) – dobësi në krahë
S (Speech) – vështirësi në të folur
T (Time) – vepro menjëherë
Megjithatë, diagnoza nuk është gjithmonë e lehtë, pasi simptomat mund të ngatërrohen me gjendje të tjera. Për shembull, te të moshuarit, marramendja dhe dobësia mund të lidhen edhe me tensionin e ulët të gjakut.
Edhe pse më të prekur janë zakonisht personat mbi 50 vjeç, raste të tilla mund të ndodhin edhe te të rinjtë, ku shpesh ngatërrohen me migrenë. Në disa raste, një defekt i lindur në zemër (një hapje që nuk është mbyllur siç duhet) mund të rrisë rrezikun e formimit të mpiksjeve të gjakut që arrijnë në tru.
Tek të moshuarit, një ndër shkaqet kryesore është fibrilacioni atrial – një çrregullim i rrahjeve të zemrës që favorizon formimin e mpiksjeve të gjakut.
Mjekët theksojnë se faktorët e rrezikut lidhen shpesh me stilin e jetesës:
kolesteroli i lartë
tensioni i lartë i gjakut
ushqimi i përpunuar dhe me shumë kripë
mungesa e aktivitetit fizik
pirja e duhanit dhe alkoolit
Parandalimi është i mundur përmes një jetese të shëndetshme: ushqyerje e balancuar, aktivitet fizik i rregullt, shmangie e duhanit dhe kufizim i alkoolit.
Edhe nëse simptomat zhduken shpejt, çdo dyshim për TIA duhet të merret seriozisht. Vlerësimi mjekësor i menjëhershëm mund të parandalojë një goditje të plotë në tru dhe të shpëtojë jetë. /GazetaExpress/
