Lufta në Ukrainë, e nisur me pushtimin rus më 24 shkurt 2022, po hyn tashmë në vitin e saj të pestë.
Pas katër vitesh përleshjesh intensive, bombardimesh dhe përpjekjesh të pasuksesshme diplomatike, konflikti konsiderohet më i përgjakshmi në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.
Humbjet njerëzore
Bilanci i viktimave mbetet i paqartë. Sipas Kombeve të Bashkuara, vetëm në vitin 2025 janë vrarë rreth 15 mijë civilë në Ukrainë dhe 40,600 janë plagosur, por shifrat reale mendohet të jenë shumë më të larta për shkak të mungesës së aksesit në zonat e pushtuara.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka pranuar se 55 mijë ushtarë ukrainas janë vrarë që nga viti 2022, ndërsa vlerësime të pavarura sugjerojnë se numri mund të jetë dukshëm më i lartë.
Nga ana tjetër, sipas analizave të BBC dhe medias ruse Mediazona, humbjet ruse tejkalojnë 177 mijë të vrarë. Qendra amerikane Center for Strategic and International Studies (CSIS) vlerëson se deri në vitin 2025 mund të jenë vrarë rreth 325 mijë ushtarë rusë dhe 100–140 mijë ukrainas.
Sipas OKB-së, rreth 6 milionë ukrainas jetojnë aktualisht si refugjatë jashtë vendit.
Shkatërrimi dhe territoret e minuara
Zona të tëra në lindje të Ukrainës janë kthyer në rrënoja. Qytete si Bakhmut, Toretsk dhe Vovchansk janë shkatërruar pothuajse plotësisht.
Sulmet ruse ndaj infrastrukturës energjetike kanë lënë miliona njerëz pa energji dhe ngrohje. Sipas OKB-së, rreth 20% e territorit ukrainas është i kontaminuar me mina tokësore. Kostoja e rindërtimit të vendit vlerësohet në mbi 500 miliardë euro gjatë dekadës së ardhshme, sipas një vlerësimi të përbashkët të qeverisë ukrainase, BE-së, Bankës Botërore dhe OKB-së.
Pas ofensivave dhe kundërofensivave të viteve 2022–2023, lufta është kthyer në një konflikt rraskapitës me përparime minimale dhe humbje të mëdha, nën kërcënimin e vazhdueshëm të dronëve.
Rusia kontrollon rreth 20% të territorit ukrainas, kryesisht në rajonin e Donbasit. Sipas analizave të bazuara në të dhëna nga Instituti për Studimin e Luftës (ISW), forcat ruse kontrollojnë pothuajse të gjithë rajonin e Luhanskut dhe rreth 83% të Donetskut, si dhe zona në Kherson dhe Zaporizhia.
Diplomacia në lëvizje të ngadaltë
Pavarësisht luftimeve, që nga viti 2025 janë zhvilluar përpjekje për armëpushim nën presionin e Presidentit amerikan Donald Trump. Raunde bisedimesh janë mbajtur në Stamboll, Abu Dhabi dhe Gjenevë, por pa rezultate konkrete.
Çështja kryesore mbetet ajo territoriale: Moska kërkon tërheqjen e forcave ukrainase nga zonat e diskutueshme në Donetsk, ndërsa Kievi refuzon.
Ekonomia dhe aleatët
Ekonomia ruse ka arritur të zbusë efektet e sanksioneve perëndimore duke gjetur tregje alternative për eksportet e energjisë dhe duke forcuar industrinë ushtarake. Megjithatë, përballet me mungesë fuqie punëtore, inflacion dhe rritje të deficitit buxhetor.
Ukraina ka humbur rreth një të tretën e PBB-së së saj që nga viti 2022 dhe mbetet thellësisht e varur nga ndihma perëndimore.
Sipas Institutit Kiel, Evropa ka dhënë 201 miliardë euro ndihmë dhe ka premtuar edhe 178 miliardë të tjera. SHBA-të, që kishin dhënë 115 miliardë dollarë që nga viti 2022, kanë reduktuar ndihmën pas rikthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë.
Ndërkohë, Rusia ka marrë mbështetje ushtarake nga North Korea dhe Iran, ndërsa Perëndimi akuzon China se po ndihmon Moskën të anashkalojë sanksionet.
Katër vite pas nisjes së luftës, konflikti mbetet i hapur, me kosto të jashtëzakonshme njerëzore, ekonomike dhe gjeopolitike për të dyja palët.
